८ जून जागतिक महासागर दिन

 सागरा  (चा ) प्राण तळमळला ..

       आजची महासागराची  काय अवस्था  हे आपल्याल्या सांगायची झाली तर जवळ जवळ 

* पृथ्वीचा ७५ टक्के हिसा व्यापणाऱ्या महासागराणा  पर्यावरणात महत्वाचे स्थान आहे .

*हजारो जलचरांचे  अधिवास  तर कोट्यावधी  मानवांचे अन्नदाते म्हणजे  महासागर '

*माणसाने केलेला कचरा  आणि प्रदूषण  याचा फटका महासागराना बसला आहे . 

*मानवाचे पाप धुण्याचे काम आजवर हा महासागर करत आहे .

महासागर हे कितीही  विशाल असले  तरी माणसाने केलेली किती  कचरा त्यांनी पोटात घ्यावा यालाही अखेर मर्यादा आहे .आपण हि मर्यादा ओलांडल्यामुळे तेथील जीवसृष्टीला आणि अन्नासाखाल्याना  धक्का बसला आहे .यामुळे माणसाला मिळणारे  मासे तर कमी झाल्रे  आहेतच ; शिवाय हवामानावरही विपरीत परिणाम होत आहे .

मूळ संकल्पना व सुरवात 

समुद्र दुषित होण्याचे प्रमाण वाढल्याने त्यासंबधी जनजागृती करणे आवश्यक बनले आहे या संदर्भातला प्रस्ताव १९९२ मध्ये  कॅनडा ने   ,ब्राझिलमध्ये झालेल्या वसुंधरा शिखर परिषेदेत मांडला .त्या;ला सयुक्त राष्ट्र  संघाने २००८ मध्ये मान्यता दिली .तेव्हा पासून ' द ओशन  प्रोजेक्ट ' या अमेरिकन  संस्थेच्या  सहक्र्याने  हा दिवस अंतर राष्ट्रीय  पातळीवर साजरा होऊ लागला . 

गैर समाज !   

सांडपाणी ,औधोगिक प्रदूषके  ,मुदत संपलेली  व घटक रसायने ,प्लास्टिक च्या बाटल्या .नि पिशव्या ...कचरा  कोणताही  असो ---'' फेका  समुद्रात  ! अहो कोवढआ मोठा आणि खोल  समुद्र , एवढ्याश्या  कचर्याने  काय होतय  .हि प्रथा जगभरातील  बहुतेक सर्वानीच पाळ ल्यामुळे आता मात्र परीशिती  गंभीर बनली आहे .मासे मिळवण्या साठी अधिकाधिक खोल समुदरात जावे  लागत आहे .पाण्याचा दर्जा घसरला आहे .हवामानावर  परिणाम होत आहे ,विशिष्ट  सजीव नष्ट होत आहेत ........

आपण काय  करावे  

*या दिवसी  मुलांना समुद्र काठी सहल घडवून आणल्यास चांगले .किवा  वर्षातून एकदा तरी समुद्राचे दर्शन होईल     असा कार्यक्रम आयोजित करावा .

*पृथ्वीचा ७५ टक्के  भाग पाण्याने म्हणजेच महासागराणी कसा व्यापला आहे हे मुलांना  इतरांना सांगून त्याबद्लची  अधिक माहिती देण्यात यावी .

*समुद्रात असलेल्या सजीवांची माहिती सर्वाना करून देणे .

*या सजीवांच्या  सरक्षाना  साठी समुद्र ,कचरा  व प्रदुषणं पासून लांब ठेवण्याची गरज काय याची माहिती  द्यावी .

*किनारपट्टीवरील  गावांनी आपापल्या गावाला असलेल्या समुद्र किनार्याची काळजी घेणे  तेथे  कचरा ,व प्रदूषण होणार नाही  या बदल येणाऱ्या पर्यटकांच्या जागुती करणे  काळजी घ्यावी .

*गावच्या किनारपटइ चे संरक्षण करण्याची जबाबदारी गावांनी स्वीकारणे .

जल हि जीवन हे !

*

वुक्ष संवर्धन दिन ‌‌(२३जुलै २०२१)

वुक्ष संवर्धन दिन . या दिवसा बद्दल सांगायचे झाले तर. वुक्ष हे आपल्या  रोजच्या  जीवनातील एक भाग  आहे .झाडे वाचून आपण एक दिवस पण राहू शकत नाही .झाडे हे  मानवासाठी एक कल्पवूक्ष  म्हणून काम करते .आपल्याला माहित असेल कि एक ५०पन्नस वर्षे  ज्जुने झाड किती  उपयोगी आहे 

     फक्त एक झाड  लावा ! कारण  कि  

१)३५  लाख  रुपयाच्या किमतीचे वायूचे प्रदूषण टाळते .

२)१५ लाख रुपय किमतीचे ओक्शिजन  उत्पादन .

३ )४० लाख रुपय किमतीचे पाण्याचे  रिसायकलिंग 

४ ) ३ किलो कार्बन चा एका वर्षात नाश  करते .

५ ) एक परिपूर्ण झाड १०० माणसाचे  जेवण शिजवून तयार करू शकते '

६ )२ अंशनी आसपासचे वातावरणातील  तापमान कमी  करू शकते .

७ )एका झाडापासून एका कुटंब  चे सर्व  साहित्य  तयार होते .

८ )१२ विध्यार्थी  च्या शिक्षणासाठी वह्या पुस्तके तयार करू शकते .

९ )झाड माणसाला लहानपणीच्या  पान्गुल्गाड्या पासून ते तारुण्यातील आराम खुर्ची  पर्यंत म्हातर पनातील  हातातील          कठीपासून ते साम्शानातील लाकडापर्यंत साथ देते .

१० )बहारलेल्या एका झाडावर जवळजवळ १०० पक्षी घरटे बांधून राहू शकतात .त्याच्या वर त्याच्या साधारण २५                 पिड्या जन्माला येतात .मधमाशांचे पोळे झाडावरती असल्यास हीच संख्या लाखाच्या घरात जाऊ शकते .

११ )प्रत्येक ८ मन या प्रमाणात २५ ते ३० माणसांचा  अंतिम संस्कार जलन करू शकते .

१२ )५० किलो मातीमध्ये पाला पाचोळा ची भर पडून जमिनिचा  कस  सुधारतो .

१३ १८ लाख  रुपयांच्या किमतीची जमिनीची धूप थांबते .

     या सोबतच झाडे  फळ फुले  सावली बराच काही देवून जातात .

       ५० वर्षात झाड काय करते व आपण माणसे ५० वर्षात काय करतो  याचा  लेखा  जोख या वरून तरी प्रत्येकाने            यावर विचार करावा .आपण माणसाने याच ५० वर्षात फक्त पर्यावरणाचा  नाश  केला 

        मानव निसर्गापासून दूर गेल्याने हे मुख्यता घडते आहे .त्यामुळे जैव्विव्धेतेचा  नाश पावत आहे 

! जागे व्हा ! कोमेजते आहे  धरणी माय ! दुष्काळी  क्षेत्र  पसरवत आहे अपले पाय !

World soil day

   

Keep soil alive 

Protect soil biodiversity

    आजच्या जागतिक मुदा दिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा। 

आज जागतिक माती दिन !

माती (मृदा) हा अत्यंत महत्त्वाचा स्त्रोत आहे. या घटकाकडे जगभरातील लोकांचे लक्ष वेधणे तसेच मातीच्या संवर्धनाची असलेली गरज याबाबत जनजागृती करण्यासाठी ५ डिसेंबर हा ‘जागतिक मृदा दिन’ म्हणून साजरा करण्यात येतो.

                                                                                                                                                                            आज  आपण माती शिवाय काहीच उत्पादित करू शकत नाही .आज जगात खूप शोध लागले मात्र मातीला पर्याय  अजून सापडला नाहीय .आजही कुठले हि पिक उत्पादन  घेण्य साठी माती आवश्यक आहे .आज साधारण आपल्या भागात जमीन हि मध्यम ते भारी आणि चांगला निचरा होणारी जमीन हि प्रत्येक पिकासाठी आवश्यक आहे .आणि त्या जमिनीचा सामू हा जवळ जवळ जमिनीचा सामू हा ६.५ ते ८ असावा सामू ६ पेक्षा कमी असणार्या जमिनीत पिके हि यात नाहीत ,आज भारतातील जमिनी ह्या हवामान प्रजन्य मन  भोगोलिक परिस्थिती नुसर जमिनी ह्या काळी किवा तांबडी  आढळते . 

जमिनीचे कार्य -;

 १ जमिनीतील सुक्षम जीवांचे संगोपन करणे .

२ पिकांना आवश्यक तेवढा ओलावा निर्माण करून देणे .

३ जमिनीतील अन्नद्रव्यांचे उपयोग पिकांच्या वाढीसाठी व अन्न निर्यातीसाठी करणे .

 ४ मातीतील खनिजे  उपलब्ध करून देणे .

मातीचे महत्व ,

                    मातीचे महत्व खूप आहे .आज आपल्याला माहिती आहे कि विज्ञानामुळे खूप शोध लागले पण मातीला पर्याय नाही मिळाला .म्हणून आज  मातीच्या  एक एक कनाला  महत्व आहे .मातीचा एक कण निर्माण होण्याला हजारो वर्षे लागतात मात्र तोच एक मातीचा कण आपण खूप सहज  नष्ट करत आहे .जमीनीच प्रदूषण करून  .आज आपण मातीत खूप घटक मिसळून  मातीला नापीक प्रदूषित केल आहे .आज जमिनी ह्या क्षार युक्त आणि चोपण झाल्या आहेत मानवाच्या चुका मुळे मानवाने अति उत्पादन घेण्याच्या नादात आज जमिनी ह्या चोपण आणि क्षार युक्त केल्या आहेत .खाते, कीडनाशक  ,तन नाशके ,  अति सिंचन यामुळे जमिनी  जमिनी नापिकी झाल्या आहेत .                                                                                                                                                                         माती संवर्धन  मोहीम ,

                                आज आपल्या सर्वांना गरज आहे ती माती संवर्धन करण्याची मातीचे महत्व सर्वाना नाहीत करून देण्याची .मातीला  सुपीक आणि  उपयोगी बनवण्याची  त्यासाठी आपल्याला मातीला प्रदूषित करणाऱ्या  रासायनिक घटकाच्या  वापरावर बंदी आणून मातीला सुपीक उपयोगी बनवण्य साठी प्रयत्न करण्याची .शेतकरी  यांना     रासायनिक खतला , कीडनाशक , तपनाशक ला पर्यायी  सेंद्रिय  घटक उपलब्ध  करून देणे .           

   

सेंद्रिय शेती ,

                 आज आपण पाहत आहोत कि रासायनिक शेतीतून काय दुषपरिनाम होत आहेत .त्याला  पर्यायी म्हून आज सर्वांनी सेंद्रिय शेती  करणे  फायद्याचे आहे .ते खूप महत्वाचे असून काळाची गरज  आहे .शेंद्रीय पद्धतीने शेती केल्याने मातीचे  संगोपन आणि संवर्धन चांगल्या पद्धतीने होते हे शिध झाले आहे .

      माती हि आजची जननी आहे ,जी असंख्य जीवाला अन्न पाणी पुरवत आहे ,त्यामुळे मातीला वाचवणे गरज नसून आपले कर्तव आहे ,धरणी ला आपण माता मानत आलो आहे ,आज गरज आहे आपण तिला आपल्या आई सारख साभाळ करण्याची .चला तर मग काळजी घेऊ ..

16 suptember .International ozon day

ओझोन वायूवरी

अवलंबून आपले प़ाण ? 

मिञांनो. 

                                                             
            या विषयावर लिहायच कारण कि आज जागतिक ओझोन दिन  महणुन हा विषय आज लिहत आहे.
       ओझोन थर व ओझोन वायु बदल आपन सर्वाना  माहीतच आहे .तरी एक आठवन म्हणून  लिहत आहे.
जस की ओझोनची निमिती ही ऑकसिजन,, O, चा तिसरा भार आहे ओझोन O3 आहे .
ओझोन थर ही दोन परकारची आहेत. पहीला थर हा जमीनीपासुन 10ते 16कि.मि.उंचीवर असतो.जो आपले काही आजारा पासुन रषन करतो.

ओझोन थराचे महत्व 

ओझोन हा एक  असा वायु आहे .जो पृथ्वीवरील  सर्व  जिवांना सूर्यापासून  निघनारया अतिघातक altraviolet., UV  किरणा पासुन वाचवतो.जयामुळे sunburn.. skin cancer   skin problems आणि बरेच मानवी रोगापासुन वाचवतो.

ओझोन थर हा जमिनीपासुन 30ते 50कि.मी. उंचीवर असुन सुयॉपासुन निघनारया अतिनील किरणाना जमिनीवर येंयास अटकाव करतो.हा थर 3मी. मी जाडीचा असुन सवॅ पुथवीवर पसरलेला आहे.पुथवीचया वातावरणात ओझोन O3ची घनता जासत 30ते 50की.मी उंचीवरील हवेचा थराला ओझोन पटटा मनतात .सन 1913 मधे फ़ेनच भौतिक शाञन  चालॅस फैबी आणी हेंरी वुईसन यांनी ओझोन थराचा शोध लावला. ओझोन थरामुळे सुयॉची अतीनील किरणे तपत किरणे ओझोन थर शोषुन घेतो.या कीरणा मधे जसे UV-C किरणे शोषली जातात ही किरणे सजिवांसाठी अतयंत धेकादायक असतात .UV-B किरणे तवचेसाठी हानीकीरक असतात.जया मुळे skin cancer होऊ शकतो.ओझोन थरामुळे UV-B किरणे बरीच प़मानात शोषली जातात.UV-A ही किरणे ओझोन थरातुन जसाच तसे आरपार होतात.माञ ही किरणे शरीरासाठी तेवढी घातक नाहीत.

ओझोन थरास हानीकारक घटक.

काही रासायनीक संयुगामुळे ओझोन थरास हानी होऊ शकते .या संयोगामधे 

ओझोन थराला छिद्र पाडणारे मुख्य गुन्हेगार आहेत ते ओझोननाशक पदार्थ (Ozone Depleting Substances, ODSs) ज्यांत प्रामुख्याने क्लोरोफ्लुरोकार्बने, अर्थात CFCs आणि इतर काही रसायनांचा समावेश होतो.

प्रचलित रसायनांना अविषारी व अज्वलनशील असा पर्याय शोधण्यातून जनरल मोटर्सच्या संशोधन केंद्रात १९३० साली क्लोरोफ्लुरोकार्बनांचा जन्म झाला. फ्रेय़ॉन (डु पॉन्ट, यू.एस.ए.) आणि आर्कटॉन (आयसीआय, यू.के.) ही सीएफसींची व्यापारी नावे आहेत. उत्पादन कमी खर्चिक असणे, साठवण्यास सोपे असणे, ज्वलनशील व स्फोटक नसणे, त्यांची इतर वायूंशी रासायनिक प्रक्रिया न होणे अशा फायदेशीर गुणधर्मांमुळे सीएफसी लोकप्रिय ठरले.सीफसी हे प्रामुख्याने स्प्रे कॅन्समध्ये प्रॉपेलण्ट म्हणून, मऊ फोममध्ये, फ्रिजमध्ये गारवा निर्माण करण्यासाठी म्हणून वापरले जातात. विशेषत: विकसनशील देशांत जसजसे सीएफसीच्या वापराचे प्रमाण वाढले तसतशी ओझोनच्या थराबद्दलची काळजी शास्त्रीय वर्तुळात वाढू लागली आणि शास्त्रज्ञांनी घातक परिणामांचे इशारे वेळोवेळी दिले.

वरील घटकामुळे ऊततर अधॅगोलातील ओझोन थराचे प़़मान दर दशकाला 4टके नी कमी होत आहे. 2009मधे naitrozen dioxide हा ओझोन थराला सवॉत घातक पदाथॅ होता. जो मानवी कूतीतून निमॉन झाला होता.याचा सवॉत मोठा परिनाम 1985मधे दिसला.अंटाटिका येथिल ओझोन थराला बोगदा पडलाचे  समोर आलयामुऴे CFCचा वापरावर बंदी घालाचा निणॅय घेनात आला.CFC  चचे आयुष 50ते 100वषॅ असते.तयामुळे ओझोन थर पुवॉवत होनासाठी अणेक दशक जाणाची शकता आहे.फि़ज ए्अरकंडिशनर  आणि इतर यंञणात वापरलया जाणारा CFC प़कारचा रसायनामुळे पुथवी भोवतालचा ओझोन वायुचा थराला छिदे पडत असलाचे दिसले .या सुयॅप़काशातील अतीनील altravoilet radiation पुथवी पयॅत घातक प़माणात पोहोचणाची शकता निमॉण झाली .या प़ारणाचे प़माण वाढलाने पुथवीचे तापमान वाढुन हवामानात मोठे बदल होऊ शकतात. संपुणॅ जीवसुषटीच धोकायात येऊ शकते!  पिकांचे वाढीवर परीनाम होऊन मका ,तांदुळ ,गहु सोयाबीन वटाना C4वगॉतील पिकांचे ऊतपादन कमी होईल .कपडे रंग पलासटीक फनिचर पाइप खराब होतील.जमीनीचे तापमान वाढुन तसुनामी सारखे संकटे ओढु न  हीम नदया वितळुन समुद़ लगतचे देश शहर पाणात बुडुन जातील शिवाय जगाचा नाश होऊ शकतो.

संकल्पना  व सुरवात 

संयुक्त  राष्ट्र संघाचा पर्यावरण  कार्यक्रमानुसार  (UNEP)1995.सालापासुन हा दिवस पाळला जातो.1987साली कॅनडातला मॉंटिअल शहरातील परिषदेमधे रसायनामुळे ओझोन थरावर होणारया दुषपरिणामबाबत उपाय करणासाठी अणेक देशानी सहमती दशॅवली .हा करार पयॉवरण रषणाचा दूषटीने अतंत महतवाचा मानला जातो.कारण रसायणातील बदलासाठी 2010आणि 2030हया कालमयॉदा ठरलया व तया पाळलया जात आहेत असे दिसते .

भारताने ही या बाबतीत खुप मोठ पाऊल निणॅय घेतला आहे . हानीकारक 4 घटकांवर बंदी घातली आहे .गरज आहे ती आपन सवॉची  पयॉवरण रषक बननयाची .ही वेळ आहे आपलया पुढील पिढीस  तारक होनाची .