गुरुवार, ७ जुलै, २०२२

जमिनीचे प्रदूषण !

जमिनीचे  प्रदूषण ,
                          आज आपण जमिनीचे प्रदूषण का असे कोण कशामुळे झाले यावर प्रकाश टाकणार आहोत ,जमिनीचे प्रदूषण होण्या मागे दोन गोष्टी आहेत .ते म्हणजे नैसर्गिक आणि मानव निर्मित या मध्ये आपण दोन्ही   पाहणार आहोत .                                                                                                                                                      वृक्ष तोड पूर वार्यामुळे जमिनीची धूप होते .पुराचे पाणी शेतात साचून राहते .रासायनिक खते आणि कीटकनाशके यांच्यामुळे जमिनीतील आम्लता आणि क्षाराचे प्रमाण वाढते .यामुळे भारतातील सुमारे ४५ टक्के शेतजमिनी निकृष्ट बनली आहे .जंगल तोड अशाश्वत शेती खाणकाम आणि भूगर्भातील पाण्याचा प्रचंड उपसा हि यामागची मुख्य करणे आहेत .कारखान्यातून सोडली जाणारे रासायनिक सांडपाणी ,वैधकिय व इतर कचरा घरगुती सांडपाणी इ .मुळे जमिनीचे प्रदूषण होते .एकून सुमारे १४७ दश लक्ष हेक्टर जमीन निकृष्ट बनली आहे .या सर्वामुळे अन्न आणि पर्यावरणाचा दर्जा घसरत चला आहे.                                                                                              आज एक नवीन समस्या जानिनीच्या प्रदूषणाला कारणीभूत आहे असे म्हटले तरी चालेल ती म्हाणजे वाढती लोकसंख्या या मुळे शहरे गावे वाढली रस्ते इमारती  वाढली मानवाच्या अवास्तव प्रधेमुळे जमिनीची  गुणवत आणि महत्व कमी होत गेल .मानव आपल्या फायद्या साठी जानिनीचा हवा तसा वापर करू घेत आहे .त्यामुळे आज शेहरा जवळील  जमिनी ह्या नापिक  बनल्या  त्या ठिकाणी शहरातील संड पाणी अतिक्रमण  कचरा . वाढते  शहरीकरण या सर्वांचा जमिनीवर परिणाम म्हणजे जमिनी नापीक अशा प्रकारे जानिनीचे प्रदूषण वाढले आहे .तशेच आज आपण पाहत आहोत कि या वेळेला सर्व भारत भर जे रस्ते इमारती  नवीन बांधकामे केली जात आहेत .त्यामुळे झाडे  खूप तोडली जात आहेत तसेच त्यामुळे आज जमीनीच  खूप मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण होताना दिसत आहे .                                                                                                         आज एक  १०० किमी रस्ता बांधला असेल तर अंदाजे  १० लाख झाडे तोडली  गेली ,जेवडी झाडे तोडली गेली त्याच्या  पाच पट तरी झाडे लावली गेली पाहिजेत होती मात्र आज तास झालेलं दिसत नाही . तसेच प्रत्येक शहरात आज वाढलेलं शहरीकरण आणि कॉक्रीटी करण यामुळे शेहरात जमिनी शिल्लक राहिल्या नाहीत .तसेच लोकांच्या वाढत्या  गरजा  मुळे माणूस त्याला पाहिजेत तसे जमिनीचा वापर करत आहे .त्यामुळे जमीनीच प्रदूषण वाढत आहे .वाढती लोकसंख्या सर्वात जास्त जमिनी ला  वापर वाढवून प्रदूषण करत आहेत .












thanks to .....

सोमवार, ४ जुलै, २०२२

झाडे त्यांची उपयुक्तता

Mango tree

नमस्कार ,

                             आज आपण या पेज वर आपल्या गावात परिसरात असलेलेया झाडण बदल त्यांच्या उपयुक्ते बदल या ब्लोग मध्ये माहिती करून घेणार आहोत 


आपले गाव ,गावाचे वातावरण ,तिथले पर्जन्यमान ,आपला उदेश आणि आपली गरज ओळखून झाडे लावली तर त्यांची उपयुक्तता आणखी वाढेल .त्यानुसार आपण  कोणती कोठे झाडे लावावीत ते पाहूया ..

#प्रदूषण नियंत्रणासाठी म्हणजे वातावरणातील प्राणवायूचे प्रमाण वाढवण्यासाठी लावायची झाडे .--पिंपळ, अमलतास ,सेलम ,कदंब,गुलमोहर ,बाम्बुसा,वल्ग्यारीस.तुळस वड.

#वातावरणातील प्रदूषित कण शोषून घेणारी झाडे .--उंबर ,पळस ,सीताफळ ,जांभूळ ,सप्तपर्णी ,आवळा ,चिंच ,मोह ,बेल ,कडूनिंब ,पुंत्र्जीवा ,तेंदू ,आंबा ,चारोळी,अमलतास ,जारूळ, लेन्दिया ,अशोक ,सेनल ,गुग्गळ..

वातावरणात सुगंध पसरून हवेतील प्रदूषण थांबण्यासाठी .---बेल,अमलतास ,लेमनग्रास ,बांबू ,सफेद कचनार ..

#सांडपाण्याच्या जागेत लावायची झाडे --चिंच ,बोर ,कार्दाडी ,जांभूळ ,साजड,अर्जुन ..

#शोभेसाठी  लावायची झाडे .--यामध्ये गुलमोहर,पळस ,कदंब ,कांचन ,अमलतास ,कॅशीया ,प्रजाती ,ज्याक्रांडा,नागचाफा ,सोनचाफा ,शंकासूर ,जारूळ,पेत्रोफोरम ,गलीरीसिडीया ,सेमल ,बॉटल ब्रश ,रेन ट्री,बकाण ,केशिया प्रजाती ,सिल्वर ओक ,सुरु ,निलगिरी ,अशोक ,चंदन ,महोगनी ,बदाम ,जंगली बदाम 

#गवताच्या प्रजाती --शेडा,मोठा ,मारवेल ,मुशी ,डोंगरी ,बेर ,धामणा ,ऱ्होडस ,हराळी,काळी ,कुसळी ,फुली ,फोकळ्या,फोराडी, परा ,घाण्या मारवेल ,

#शेताच्या बांधावर लावायची झाडे .--१कुंपणासाठी -एरंड ,मेंधी चिल्लर ,विलायती बाभूळ ,ग्लीरीसिडीया ..

 #धार्मिक स्थळाजवळ लावायची झाडे .--उंबर ,वड बेल  ,अर्जुन ,आंबा .आवळा ,कदंब ,कवठ ,कांचन ,कवठीचाफा ,पारिजात ,बकुळ ,बेल ,रुद्राक्ष ,सोनचाफा ,चंदन ,चिंच ,नारळ ,पांढरा चाफा ..

#गावाच्या रस्त्याच्या कडेला लावायची झाडे -गावात येणाऱ्या रस्त्याच्या दु तर्फा असलेल्या शेतांच्या बांधावर वड ,चिंच ,शिसू ,कडुलिंब ,आंबा ,निलगिरी ,करंज ,गुलमोहर ,बाभूळ ,अमलतास ,जांभूळ .हि झाडे रस्त्याने लावावीत त्यामुळे रस्त्याने सावली प्रदूषण  उष्णता ,ओक्शिजेन ,हिरवळ असे बरच फायदे आपल्याला रस्त्याने झाडे लावली  तर मिळतील.    कारण हि झाडे  प्रतिकूल परिस्थितीत वाढतात ,त्यामुळे आपण हि झाडे मिळेल तेथे लाऊ शकतो...


झाडे लावू  झाडे जगवू ! जीवन सफल सुखी बनवू !





वड


शुक्रवार, १ जुलै, २०२२

जमिनीच्या प्रकारानुसार लावावयाची झाडे ...


tree

या पेजे वर आज आपण माहित करून घेणार आहोत कि जमिनीचे प्रकरंज कार  आणि  त्यानुसार लावायची झाडे कोणते झाडे कोणत्या जमिनीत येतील वाढतील हे पाहणार आहोत 

जमिनीचा प्रकार                                                                                  * करड्या व काळ्या रंगाच्या विविध पोताच्या जमिनी  या जमिनीवर खालील प्रमाणे झाडे लावावी

@ झाडे सिरम ,कडूनिंब ,अंजन ,शिसू, सुबाभूळ ,करंज, बाभूळ ,आंबा, निलगिरी ,शेवगा इ

*मुरमाड दगडापासून तयार झालेली मध्यम खोल जमीन .

@सागवान, बांबू ,खेर,निलगिरी, सुबाभूळ ,शिसू ,सिरम, चिंच ,बाभूळ ,सीताफळ,आंबा. इ.

*चुनखडीयुक्त तपकीर व काळ्या रंगाची जमीन 

@सिसम,चिंच,बाभूळ ,सीताफळ,आंबा ,इ 

*रेताळ जमीन @खेर,  शिसू ,बकाण ,सिरस, करंज ,कडूनिंब ,इ 

*चिकन मातीची जमीन ...@हिवर ,बाभूळ,महारुख, सिरस ,जांभूळ ,अर्जुन ,करंज इ .

*शारयुक्त व आम्लयुक्त जमीन ..@सिरस ,करंज .अर्जुन ,निलगिरी, ऑस्ट्रेलियन बाभूळ ,इ.

*तांबूस मातीची जमीन ..@ऑस्ट्रेलियन बाभूळ ,मोहा,बिजा ,सागवान ,अंजन ,सेमल ,कांचन, शिवन, काजू , इ  .*रुक्ष क्षेत्र  पडीक क्षेत्र ..@बाभूळ ,सिरस ,कडूनिंब ,शिसू ,निलगिरी ,सुरु ,आवळा ,बोर, कांचन, इ 

साधारण पाने आपल्या कडे पाऊस हा कमीत कमी २५० मिमी ते ५०० मिमी पडतो आणि जास्तीत जास्त १८०० मिमी पाऊस पडतो  या नुसार पावसाच्या अंदाज घेऊन झाडाची लागवड करावी तसेच जमिनीच्या खोली नुसार झाडे लागवड करावी जेणे करून झाडे चांगली वाढतील आणि फळे फुले येतील आणि या झाडांना झाडाच्या वयानुसार खोली करून खोल खड्यात झाडे लावावीत .त्यांना सेनखत गांडूळ खत  झाडे लावतानी आणि लागवडी नंतर द्यावीत .जेणेकरू वाढ चांगली होईल .तसेच लागवडीच्या वेळेस काही जमिनीत हानिकारक बुरशी असल्यास बुरशी नाशक लाऊन लागवड करावी .झाडे लावताना कमीत कमी ते एक वर्षाची झाडे लावावीत किवा बिया पासून झाडे लावायची असल्यास वर्षभर त्यांना पाणी खात द्यावे तशेच झाडाचे संरक्षण म्हणून त्याला तर काटेरी किवा झाडाची कुंपण करावे प्राणी त्याला इजा पोहचवणार नाहीत्र्ब याची काळजी घ्यावी 

वन हि जीवन दाता हेय ,जाने हर इन्सान,इनके बिन संभव नाही ,मानव का कल्याण !

मत कर ऐ इन्सान तू ,वृक्षो पार प्रहार ,जितने वृक्ष काटेगे  तू होगा ,उतना हि लाचार !

चाहते हो यदि जीवन बचाना,मत भुलो फिर वृक्ष लागणा !

  







तुळशी !

तुळशी
                                                                                                                                              तुळस  एक आयुर्वेदिक वनस्पती तुळस आहे .आज असा एक हि  व्यक्ती नाही कि ज्याला तुळस माहित नाही ,तुळस हि आपल्या जीवनाचा एक महत्वःचा भाग आहे .
हिंदू धर्मातील तुळशीचे महत्व 
हिंदू समाजात तुळशीला खूप मनाचे स्थान आहे .तुळस मंगलतेचे पवित्राचे  प्रतिक आहे .हिंदू घरामध्ये घरोघरी तुलसी वृंदावनात कुंडीत किवा दारी जमिनीवर तुळशीचे रोप लावले असतेच अनेक जन रोज तुळशीला सकाळ संध्याकाळ पूजा अर्चना करतात हिंदू स्त्रिया तुळशीला रोज प्रदिक्षणा घालतात तशेच वारकरी गळ्यात तुलसी माळ घालतात .हिंदू धर्मात एखाद्याचा मृत्यू झाला तर मृत्यू देहावर तुळशीचे पाने ठेवली  जातात 
तुळशीच्या जाती ..
*राम तुळस 
*काळी तुळस 
*कापूर तुळस 
*कृष्ण तुळस 
*लवंग तुळस 
*औषधी तुळस 
*रान तुळस  
साधारणतः तुळस आपल्या कडे सर्वत्र आढळून येणारी वनस्पती आहे ,हि वनस्पती माळरानावर झुडप आढळतात ते साधारणतः ३०ते १२० सेमी पर्यंत वाढतात तिचे पाने लंब गोलाकार कापलेली तसेच टोकदार असतात एकआड एक असतात तुळशीच्या तुरयासारख्या फुलाला मंजिरी म्हणतात .फुलामध्ये औषधी सुगुंधी  तेल असते फुला मध्ये तुळशीच्या बिया मिळतात  व तुळशीच्या पानामध्ये कीटक रोधक द्रव्य असल्याने कीटक त्यापासून दूर राहतात .तसेच वनस्पती शास्त्रज्ञ  यांच्या  म्हण्यानुसार तुळस हि दिवसाचे २० तास ओक्शिजेन देते आणि ४ तास कार्बनडाय ऑकसाइड हवेत  सोडतात .आधी आपल्या प्रत्येकाच्या दारी तुळस असायची मात्र आज शेहरसारखे ठिकाणी घरे ऐकावर  एक राहतात मात्र तेथे तुळस सोभाणार नाही म्हणून तुळस वाड्यात सोडून जातात तुळस कशासाठी म्हणून लावायची याच शास्त्रीय ज्ञान घेण्याची इच्छा सुशीशितांची नसते .म्हणून आज  त्यांना खूप दुर्धर आजारांना समोर जावे लागत आहे. सुदेइवाणे गावात हि परिश्तिती नसल्याने आपण गावकर्यांना आजार होऊनायेत या साठी वृक्षारोपण च औषध गावाला देऊ या .हवा शुद्ध करण्याची क्षमता तुळस या वनस्पतीत आहे ,त्यामुळेच तुळस  अंगणात असायचीच आपली आई ,आजी रोज पाणी घालून तिची काळजी घ्यायच्या .त्या बदल्यात सर्व कुटुंबा साठी हीच तुळस घरातील हवा शुद्ध  करायची .पण आजच्या  आई ला तुळशीला पाणी घालन कमीपणा मागासलेपणा  वाटतो .कारण तिच्या दृष्टीने तुळस हे शोभेचे झाड नाही ,तुळशीच्या गुणधर्म बदलाच ते अज्ञानी असते .त्यांनी तुळस नाही लावली त्याचे दुष्परिणाम आपण सर्वांनी कोविड १९  आला त्यावेळेस पहिले कारण सर्वात जास्त मृत्यू हे शेहरात झालेत त्याला कारण माहित असल  कि अशुद्ध हवा आताही वेळ गेली नाहीय चला परत गावोगावी तुळशीच्या बागा फुलवूया मिळेल त्या ठिकाणी रोपे लावून गावे शुद्ध करू या मग पह शेहरातील लोक कसे धावत गावाकडे येतील ते आपण कोविड १९ मध्ये पाहाल आहे .वेळ आहे आपण एकपावूल  पुढे येवून  आपल गाव कुटुंब यांना आरोग्य दायी सुखी समृद्धीची जीवन जगण्यासाठी मदत करण्याची . आपल्याला माहित असेल कि भारतातील सर्वात मोठे तुळशी बाग हि पंढरपूर येथे आहे तेथे वन विभागाच्या व  नगर परिषद  यांच्या संयुक्त विद्यमानाने  खूप सुंदर बाग तयार केली आहे .आज पंढरपूर वाशियांसाठी हि एक ओक्शिजन पार्क म्हणून काम करत आहे .आज आपल्याला माहित असेल कि एक ओक्शिजेन सिलेंडर ची किमत हि हजारो मध्ये आहे .मात्र काही विशिष्ट वेळेला ती लाखो मध्ये असते  म्हणून सांगतो परत हि वेळ येऊ देऊ नका ..
कटते रहेंगे अगर पेड तो ,एकदिन बरबादी आयेगी .हर तराफ फेईला रेगीस्तान ,देखकर दुनिया पछतायेगी ..

ग्रीन आर्मी ! हरित सेना

ग्रीन आर्मी  हरित सेना 

 लष्करात साजरा करण्यात येणाऱ्या आर्मी डे च्या धर्तीवर हरित सेना दिवस साजरा करणे .

हरित सेनेच्या जवानांनी या दिवशी वर्षेभर केलेल्या वृक्षारोपणाचा आढावा घेऊन कोणती झाडे जगवण्यासाठी काय केले पाहिजेत हे सांगावे 

पार्श्वभूमी

देशासाठी जीवन जीवन समर्पित करणारे .आणि, एकात्म ग्मारीन नवतावादी संकल्पना मांडणारे, पंडित दीनदयाळ उपाध्याय  यांचे निधन ११ फेब्रुवारी १९६८ या दिवसी झाले .अज्ञात  मारेकर्यांनी त्यांची हत्या केली ,पण त्यांच्या विचारांची हत्या करू शकले नाहीत .त्यामुळे अशा प्रेरणा दायी  व्यक्तिमत्वाचे जीवन आपल्याला हि हिरवाई वाढवण्याच्या कामी प्रेरणा देईल असा विश्वास वाटल्याने त्यांचा स्मुती दिन हा हरित सेना दिन म्हणून साजरा केला जातो 

संकल्पना 

आज कोट्यावधी सैनिकांची भारती असलेली हरित सेना ( ग्रीन आर्मी  ) राज्यभर तयार झाली आहे .ज्या प्रमाणे लष्करात दरवर्षी १५ जानेवारी हा आर्मी डे म्हणून साजरा केला जातो ,त्याच प्रमाणे ११ फेब्रुवारी हा ग्रीन आर्मी डे साजरा केला पाहिजेत  या दिवशी मागील वर्षी लावलेल्या व पुढील वर्षी लावायच्या वृक्ष लागवड बाबत चर्चा आखणी केली जाते /जावे 

हरितसेनेचे वार्षिक उपक्रम .....जागतिक स्तरावर वन वन्यजीव व पर्यावरण संबंधात दिनदर्शिका प्रमाणे साजरा करणे .प्लास्टिक पिशवीच वापर टाळण्यासाठी कापडी पिशवी बनविणे . उघड्यावर शौच करू नये .या विषयी प्रबोधन पर्यावरण पूरक गणेश उत्सव साजरा करण्या विषयक जनजागृती करणे . वृक्षारोपण संरक्षण करणे .

हरितसेना उदिष्टे ...*१ .वने हि माणसाला मिळालेली एक नैसर्गिक संपदा आहे .वनांचे पुनरुजीवन करणे शक्य आहे त्यासाठी आवश्यक आहे उत्तम वन व्यावस्थापन .*२ प्रत्येक नागरिकास वन व वन्यजीवांचे संरक्षण संवर्धन करण्याची संधी उपलब्ध करून देणे .*३ लोकसहभागातून वन वन्यजीव संवर्धन प्रभावी पने करणे .

हरितसेना सैनिकाची भूमिका ..वन विभागामार्फत आयोजित वृक्ष लागवड ,वृक्ष दिंडी वनाच्या संरक्षणा  करिता सामुहिक गस्त ..वणव्याच्या हंगामात प्रत्यक्ष सहभाग वन विभागामार्फात वनमहोत्सव कालावधीत व वन्य जीव सप्ताह संरक्षण उपक्रमा मध्ये सहभाग जनजागृती कार्यक्रमा मध्ये सहभाग ..

हरितसेने मध्ये कोण सहभाग घेऊ शकते ..१ *राज्यातील प्रत्येक नागरिक हरित सेनेचा सदस्य होऊ शकते .२ *सामुहिक संस्था स्वरुपात सुद्धा सदस्य नोंदणी करता येईल .

सदस्य कसे होता येईल ...हरितसेनेच्या सदस्यत्वांसाठी www.greenarmy.mahaforest.gov.in या अधिकृत संकेत स्थळावर नोंदणी करावी .नोंदणी साठी आवश्यक दस्तावेज खालीलप्रमाणेकोणतेही एक ओळखपत्र-१ आधारकार्ड २ मतदान ओळखपत्र ३ ड्रायविंग लायसन्स. ४ शालेय /शाशकीय ओळखपत्र 

या मोहिमेमुळे जनतेला होणारा फायदा ...१ *जे स्वयंसेवक वर्षेभर सक्रिय सहभाग घेतील ,त्यांची शासनामार्फत विशेष दखलघेऊन त्यांना प्रमाणपत्र  किवा पारितोषिक देऊन पुरस्कृत केले जाणार आहे .२ *स्वयंसेवक यांना वन क्षेत्र अभयारण्य तसेच व्याघ्र प्रकल्पात लागणाऱ्या प्रवेशात शुल्क यात व इतर शुल्कात सवलत देण्याची तरतूद शासनामार्फत विचाराधीन आहे ...

पेडो का एक एक हिस्सा, मानव के आता काम ,पेड धरती पर मनुष्य के ,लिए हेय एक वरदान ! 


महायज्ञ वृक्षारोपणाचा !

वृक्षरोपण

 वनी तीर्थी फिरून अला !आपला गाव नाही सुधारला !तो कैसा म्हणावा महाभला !एकटाचि !

गावानाही शहरसारखे करण्याचा स्थानिक मंडळीचा ध्यास चुकीचा नाही .सुधारणांच्या कालचक्राच्या फेऱ्यात न अडकता आपण भविष्यातील मोठ्या संकटाचा मुकाबला करण्यासाठी आतापासूनच तयारी करण्याची गरज आहे .  तर आपण सर्व मिळून हिरवाई वाढवण्यासाठी आपण या १ते ७ २०२२पर्यंत च्या लावण्याचा वृक्षारोपण महायज्ञ  वृक्षारोपणाचा !आम्ही  सुरु केला आहे त्यात गावांनी लोकांनी वृक्षारोपण करून समिधा अर्पण केल्यावर याची पूर्णाहुती होणार आहे .

गावे उजाड का झाली ..

गावे उजाड ओसाड होताना ,गावातील पाण्याचा स्त्रोत आटून जाताना आपण गावाचे भूमिपुत्र म्हणून त्याबद्दल आपापल्याच त्याचे गांभीर्य वाटत नाही ,जर का आपण गावाबद्दल गंभीर असतो तर मला आज आपल्याकडे झाडे लावण्याबद्दल सांगायची वेळच आली नसती .गावातील पाणी आटले,शेतातील उत्पन्न कमी झाले ,डोंगर बोडखे झाले ,माळरान उजाड झाले आणि आपण हे उघड्या डोळ्यांनी बघण्याशिवाय काहीच केल नाही आपल्या गावातील अनेक जण दरवषी पंढरपूर, तुळजापूर ,कोलाह्पूर, शिर्डी ,शेगाव ,माहूर ,बारा जोतिर्लिंग  साडेतीन शक्तीपीठअशा ठिकाणी दरवर्षी देवदर्शनासाठी यात्रा करतात जत्र यात्राना जातात .पण त्यांना गावाबद्दल काहीच वाटत नाही आणि ते गावासाठी काहीच करत नाहीत ,अशा लोकांबद्दल तुकोडोजी महाराजांच्या च  शब्दात सांगायचे झाले तर 

 वनी तीर्थी फिरून अला !आपला गाव नाही सुधारला !तो कैसा म्हणावा महाभला !एकटाचि !

जो अनेक तीर्थ यात्रा करून ,देवदर्शन करून पुण्य मिळवून आला.आपण मिळवलेले नुसते पुण्य गावावरचेसंकट दूर करू शकत नाही .त्यामुळे गावाला त्याचा काहीच उपयोग नाही !देवदर्शनाचे पुण्य पदरी घेताना जर त्याने आपला गावच सुधारला नाही तर केवळ देवदर्शनाने त्याला भलामाणूस  म्हणजे पुण्यवान कसं म्हणता येईल ? असा तुकोडोजी महाराजांचा करडा सवाल आपल्या सर्वाना आहे .
 चला या निमिताने गावात देवराई पुन्हा फुलवू ..





ज्येष्ठ पौर्णिमा ! वटपौर्णिमा !

पूजेसाठी तरी 

           वृक्षारोपण करू या ..वटपोर्णिमा


हा सण आता केवळ महिलावार्गापुरता राहिला नाही .या दिवशी पुरुषांनीही वाडाच्या झाडाचे पूजन नवी झाडे लावून साजरे करावे .

प्रत्येक पुरुषांने आपल्या पत्नीसाठी एक झाड लावावे .आणि त्यांचे  वर्षेभर संवर्धन करावे .

पार्श्वभूमी 

             सावित्रीने वडाच्या झाडाखाली यमाकडून आपल्या पतीचे म्हणजे सत्यवानाचे प्राण परत मिळवले  तो दिवस म्हणजे जेष्ठ शुद पोर्णिमेचा दिवस .या दिवसी महिला भगिनी वडाची पूजा करून पतीच्या दिर्घयुष्यासाठी प्रार्थना करतात .हे झाल पौराणिक व पारंपारिक सार .पण पर्यावरणाचा ऱ्हास थांबवून आपल्याला पुढच्या पिढीसाठी त्याचे संवर्धन करण्यासाठी सावित्री बरोबरच सत्यावानानीही  वडाची पूजा करण्याची वेळ आली आहे .या         सणाच्या निमिताने काही प्रश्नाची उतरे मिळवण्याचा प्रयत्न गावांनी करावा .

संकल्पना 

                   सहजपणे कुठेही दिसणारे झाड अशी वडाच्या झाडाची प्रसिदी होती.मात्र आता वडाची झाडे तोडली गेली आहेत .हि वस्तूस्थिती आहे .रस्ते विकासाच्या आड  येणाऱ्या झाडामध्ये वडाच्या झाडाचा नंबर सर्वात वर लागतो .पर्यावरण संवर्धनात  वडाच्या झाडाची भूमिका महत्वाची असल्याने आपण वडाच्या झाडांची पुन्हा   एकदा गावात लागवड करणे आवश्यक झाले आहे .वडाच्या झाडा बरोबरच पिंपळ चिंच कडूनिंब अशी जमिनीची धूप थांबवणारी सावली देणारी दीर्घायुषी देशी झाडांची गावातील संख्या वाढवणे गरजेचे झाले आहे .                                             अधिक माहिती           आपण वट पौर्णिमेच्या दिवसी वडाची पूजा करताना महिलांना बघतो .पण या दिवसी वडाची पूजा का केलीवटवृक्ष जाते .वादाच्या झाडाचे महत्व काय याची माहिती अनेकांना नाही .वटवृक्षचे  आयुस्ष्य मोठे असते .आपल्या पुढच्या अनेक पिढ्यांना ते सावली देण्याचे काम करते .वाडाच्या झाडाच्या पारंब्या या फांद्यावरून पुन्हा जमिनीत शिरतात आणि दुसरे झाड मूळ धरू लागते .त्यामुळे वडाच्या झाडाला अक्षय्यवृक्ष  असेही संबोधतात .या झाडाचे आयुष्मान भरपूर असल्याने ते आपल्या अनेक पुढच्या पिढ्यांना सावली देते .वडाच्याझाडाचे मूळ पाण्याच्या दिशेने दूर पर्यंत वाढत जात असल्याने जमिनीची धूप थांबवते एक झाड सुमारे ५०० ग्यालन वाफ बाहेर सोडत असल्याने येण उन्हाळा त या झाडाखाली थंडावा असतो .वडाच्या झाडाला वर्षेभर फळे लागतात हि फळे अनेक पक्षी प्राणी यांचे अन्न आहे .

Featured post

चिकुनगुनियामुळे होणारी गंभीर लक्षणे ,

  चिकनगुनिया हा आफ्रिका, आशिया आणि अमेरिकेतील डासांद्वारे मानवांमध्ये पसरणारा रोग आहे; इतर क्षेत्रांमध्ये तुरळक उद्रेक नोंदवले गेले आहेत. डे...